Atak paniki – jak go rozpoznać i co zrobić krok po kroku?

Nagłe kołatanie serca, uczucie duszności, drżenie rąk, zawroty głowy, a do tego przekonanie, że zaraz zemdlejesz, dostaniesz zawału albo „zwariujesz” – tak wiele osób opisuje swój pierwszy atak paniki. Często kończy się on wezwaniem pogotowia lub pilną wizytą na SOR-ze, a badania nie pokazują żadnych poważnych nieprawidłowości.

W tym artykule wyjaśniamy, jak rozpoznać atak paniki, co możesz zrobić krok po kroku, gdy pojawia się u Ciebie lub u bliskiej osoby, oraz kiedy warto skorzystać z pomocy psychiatry lub psychologa w Poznaniu.

Czym jest atak paniki?

Atak paniki to nagły epizod bardzo silnego lęku, któremu towarzyszą objawy z ciała i katastroficzne myśli. Zwykle:

• pojawia się bez wyraźnej, obiektywnej przyczyny zagrożenia,
• osiąga szczyt nasilenia w ciągu kilku–kilkunastu minut,
• po pewnym czasie mija samoistnie, choć możesz czuć się zmęczony i „rozbity”.

Do typowych objawów ataku paniki należą m.in.:

• silne kołatanie serca, przyspieszone tętno,
• uczucie duszności, „braku powietrza”, ucisku w klatce piersiowej,
• zawroty głowy, uczucie nierealności otoczenia, „odpływania”,
• drżenie, potliwość, dreszcze, uczucie gorąca lub zimna,
• nudności, bóle brzucha, „ścisk w żołądku”,
• uczucie drętwienia lub mrowienia w dłoniach, stopach, okolicy ust,
• myśli typu: „umieram”, „mam zawał”, „zaraz zwariuję”.

Objawy są bardzo intensywne i zrozumiałe jest, że budzą ogromny lęk. Dobrą wiadomością jest to, że atak paniki sam w sobie nie jest zawałem ani udarem, choć czasem w praktyce wymaga różnicowania z innymi stanami medycznymi.

Co zrobić, gdy masz atak paniki? Krok po kroku

Poniższe kroki nie zastępują indywidualnej diagnozy i terapii, ale mogą pomóc w chwili silnego lęku:

1. Zauważ: „To może być atak paniki”

Samo nazwanie tego, co się dzieje – „to prawdopodobnie atak paniki, a nie zawał” – często obniża choć część lęku. Możesz powtarzać sobie w myślach lub na głos:

„To bardzo nieprzyjemne, ale minie. Już nie raz tak miałem/miałam, to atak lęku, nie śmierć.”

2. Skup się na oddechu

W ataku paniki często oddychamy szybko i płytko, co nasila zawroty głowy i mrowienia. Pomocy może być proste ćwiczenie:

• wolny wdech nosem, licząc spokojnie do 4,
• krótkie zatrzymanie powietrza (1–2 sekundy),
• powolny wydech ustami, licząc do 6.

Powtórz kilkanaście razy, koncentrując uwagę na przepływie powietrza. Nie chodzi o „idealne” liczenie, ale o delikatne zwalnianie oddechu.

3. Uziem się w tu i teraz

Pomóc może tzw. technika 5–4–3–2–1. Spróbuj nazwać:

• 5 rzeczy, które widzisz (np. krzesło, okno, kubek),
• 4 rzeczy, których możesz dotknąć (ubranie, podłoga, blat),
• 3 dźwięki, które słyszysz,
• 2 zapachy lub odczucia (np. powietrze, perfumy),
• 1 rzecz, za którą jesteś wdzięczny/a w tej chwili.

To ćwiczenie pomaga „wyjść” z wiru katastroficznych myśli i wrócić uwagą do otoczenia.

4. Jeśli jesteś z kimś – powiedz, co się dzieje

Jeśli atak paniki pojawia się w obecności bliskiej osoby, możesz powiedzieć wprost: „Mam atak paniki, proszę, zostań tu ze mną, oddychajmy razem.” Czasem sama obecność spokojnej osoby jest dużym wsparciem.

5. Po ataku daj sobie chwilę na regenerację

Po ustąpieniu objawów wiele osób czuje zmęczenie, „roztrzęsienie” lub wstyd. To normalne. Warto:

• napić się wody,
• zjeść coś lekkiego, jeśli od dawna nic nie jadłeś/aś,
• zrobić kilka spokojnych kroków, rozciągnąć ciało,
• zapisać sobie, co się wydarzyło – gdzie byłeś/aś, co czułeś/aś, co pomogło.

Jeśli ataki się powtarzają, ważne jest, aby nie poprzestać tylko na „radzeniu sobie”, ale poszukać przyczyny i długoterminowej pomocy.

Co zrobić, gdy ktoś obok Ciebie ma atak paniki?

Jeśli jesteś świadkiem ataku paniki u bliskiej osoby, możesz pomóc, m.in. poprzez:

• zostanie przy tej osobie i spokojne mówienie, że jesteś obok,
• zachęcanie do wolniejszego oddychania („spróbuj oddychać razem ze mną”),
• pomoc w „uziemieniu” – zadawanie prostych pytań o otoczenie („co widzisz, co słyszysz?”),
• zadbanie o bezpieczeństwo – np. przesunięcie się w spokojniejsze miejsce, jeśli to możliwe.

Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do stanu zdrowia (np. bardzo silny ból w klatce piersiowej, utrata przytomności), wezwij pogotowie ratunkowe. Lepiej raz za dużo niż raz za mało.

Czy ataki paniki są groźne dla zdrowia?

Same w sobie ataki paniki zazwyczaj nie uszkadzają serca ani mózgu. Są jednak bardzo obciążającym doświadczeniem, a nieleczone mogą prowadzić do:

• unikania różnych miejsc i sytuacji (np. komunikacji miejskiej, sklepów, podróży),
• rozwinięcia się zaburzenia lęku napadowego lub agorafobii,
• obniżenia nastroju, a nawet depresji.

Dlatego jeśli ataki się powtarzają, warto potraktować je jako sygnał alarmowy i zgłosić się do specjalisty.

Kiedy zgłosić się do psychiatry lub psychologa?

Pomoc specjalisty jest szczególnie ważna, gdy:

• atak paniki pojawił się po raz pierwszy i nie wiesz, co się dzieje,
• napady powtarzają się (np. kilka razy w miesiącu lub częściej),
• zaczynasz unikać miejsc lub sytuacji w obawie przed kolejnym atakiem,
• pojawiają się myśli typu: „nie dam rady z tym żyć”,
• atakom towarzyszy znaczne obniżenie nastroju.

W Kubiak Medic w Poznaniu możesz umówić konsultację do lekarza psychiatry lub psychologa, aby omówić swoje objawy i ustalić dalszy plan działania.

Jak leczy się nawracające ataki paniki?

Skuteczne leczenie ataków paniki zazwyczaj obejmuje:

• Farmakoterapię – leki dobierane przez lekarza psychiatrę, które:
  • obniżają ogólny poziom lęku,
  • zmniejszają częstość i nasilenie napadów,
  • pomagają przerwać błędne koło „lęk przed lękiem”.
• Psychoterapię – szczególnie skuteczne są podejścia oparte na dowodach (np. terapia poznawczo-behawioralna), które pomagają:
  • zrozumieć mechanizm ataku paniki,
  • pracować z katastroficznymi myślami i reakcjami na objawy z ciała,
  • stopniowo oswajać sytuacje, których zacząłeś/aś unikać.

Leczenie dobierane jest indywidualnie – czasem wystarczy praca terapeutyczna, czasem zalecane jest połączenie psychoterapii z farmakoterapią. Decyzję podejmuje się wspólnie z pacjentem.

Atak paniki a inne choroby – kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Objawy ataku paniki mogą przypominać inne stany nagłe, dlatego w sytuacji wątpliwej zawsze warto skonsultować się z lekarzem lub wezwać pogotowie. Pilnej pomocy wymagają m.in.:

• nagły, bardzo silny ból w klatce piersiowej,
• utrata przytomności, drgawki,
• niedowład, trudności z mówieniem, opadnięcie kącika ust,
• podejrzenie zatrucia, urazu, powikłań choroby somatycznej.

Ten artykuł nie zastępuje nagłej pomocy medycznej. Jeśli obawiasz się o zdrowie lub życie, zawsze skorzystaj z numeru alarmowego 112 lub zgłoś się na SOR.

Pomoc w atakach paniki w Poznaniu – Kubiak Medic

Jeśli zmagasz się z nawracającymi atakami paniki i szukasz pomocy w Poznaniu, możesz skorzystać z oferty Kubiak Medic:

• zapoznaj się z zakresem wsparcia w zakładce „W czym możemy Ci pomóc”,
• poznaj zespół lekarzy psychiatrów i psychologów,
• skontaktuj się z rejestracją poradni, aby umówić wizytę.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji medycznej ani nagłej pomocy w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia.