Schizofrenia – nowoczesne metody leczenia i rola bliskich

Diagnoza schizofrenii budzi zwykle wiele emocji – lęk, niepewność, czasem ulgę, że wreszcie ktoś nazwał to, co dzieje się od dłuższego czasu. Wokół schizofrenii narosło wiele mitów, które utrudniają szukanie pomocy. Tymczasem dzięki nowoczesnym metodom leczenia wiele osób może prowadzić satysfakcjonujące życie, a wsparcie bliskich odgrywa w tym procesie ogromną rolę.

W tym artykule wyjaśniamy, na czym polega schizofrenia, jakie są obecnie stosowane metody leczenia oraz jak rodzina i bliscy mogą wspierać osobę chorującą – także w Poznaniu, m.in. w poradni Kubiak Medic.

Schizofrenia – krótko o tym, czym jest (i czym nie jest)

Schizofrenia jest zaburzeniem psychicznym, w którym może dojść do poważnych zmian w sposobie myślenia, odczuwania i postrzegania rzeczywistości. Typowe objawy to m.in.:

• urojenia – silne przekonania niezgodne z rzeczywistością (np. że ktoś obserwuje, śledzi, chce zaszkodzić),
• omamy – najczęściej słuchowe (słyszenie głosów komentujących zachowanie, wydających polecenia),
• dezorganizacja myślenia i wypowiedzi – trudne do zrozumienia wypowiedzi, skakanie po wątkach,
• objawy „negatywne” – spłycenie lub zubożenie emocji, wycofanie, brak energii, trudności z podejmowaniem działań,
• pogorszenie codziennego funkcjonowania – problemy w pracy, nauce, relacjach.

Schizofrenia nie oznacza „rozdwojenia jaźni” ani „nieuleczalności”. To choroba, której przebieg może być bardzo zróżnicowany, a odpowiednio dobrane leczenie znacząco zwiększa szanse na stabilniejsze funkcjonowanie.

Nowoczesne leczenie schizofrenii – co obejmuje?

Współczesne podejście do leczenia schizofrenii zakłada połączenie kilku elementów:

1. Farmakoterapia – leki przeciwpsychotyczne

Podstawą leczenia są leki przeciwpsychotyczne, dobierane indywidualnie przez lekarza psychiatrę. Mogą być one podawane w formie tabletek lub zastrzyków o przedłużonym działaniu (tzw. leki długodziałające).

Leki przeciwpsychotyczne pomagają m.in.:

• zmniejszyć nasilenie urojeń i omamów,
• ustabilizować myślenie,
• ograniczyć ryzyko nawrotu objawów.

Kluczowe znaczenie ma regularne przyjmowanie leków oraz kontakt z lekarzem – w razie działań niepożądanych można rozważyć zmianę preparatu lub dostosowanie dawki.

2. Psychoterapia i wsparcie psychospołeczne

Coraz większą rolę w leczeniu schizofrenii odgrywają oddziaływania psychospołeczne, m.in.:

• psychoedukacja – lepsze zrozumienie choroby, objawów i czynników ryzyka nawrotu,
• psychoterapia indywidualna lub grupowa – praca nad emocjami, stresem, relacjami, poczuciem własnej wartości,
• trening umiejętności społecznych – wsparcie w budowaniu i utrzymywaniu relacji, funkcjonowaniu w grupie,
• warsztaty i programy rehabilitacji zawodowej – pomoc w powrocie do pracy lub nauki.

Połączenie farmakoterapii i oddziaływań psychospołecznych zwiększa szansę na stabilniejszy przebieg choroby oraz poprawę jakości życia.

3. Regularne wizyty kontrolne

Schizofrenia wymaga zwykle długoterminowej opieki. Regularne wizyty u psychiatry pozwalają:

• monitorować skuteczność leczenia,
• wychwycić wczesne sygnały nawrotu,
• omówić trudności z codziennego funkcjonowania,
• dostosować plan leczenia do zmieniającej się sytuacji życiowej.

Rola bliskich – jak możesz pomóc osobie chorującej na schizofrenię?

Bliscy często są dla osoby chorującej jednym z najważniejszych źródeł wsparcia. Nie oznacza to jednak, że mają „wziąć na siebie leczenie”. Raczej – być partnerami w procesie zdrowienia.

Pomóc może m.in.:

• Uważne słuchanie i akceptacja – nie musisz zgadzać się z treścią urojeń, ale możesz uznać uczucia („widzę, że to dla Ciebie bardzo trudne”).
• Wspólne dbanie o regularność leczenia – pomoc w organizacji przyjmowania leków, przypomnienie o wizytach, towarzyszenie w konsultacjach (za zgodą osoby chorującej).
• Wsparcie w codziennych sprawach – organizacja dnia, motywowanie do prostych aktywności, pomoc w kontaktach urzędowych lub zawodowych.
• Zwracanie uwagi na wczesne sygnały nawrotu – np. narastająca podejrzliwość, wycofanie, zmiana rytmu snu, dziwniejsze wypowiedzi.

Ważne jest także, aby bliscy dbali o siebie – korzystali z konsultacji, psychoedukacji, czasem własnej terapii. Przewlekła choroba w rodzinie to duże obciążenie i nie trzeba być z nim samemu.

Jak rozmawiać z osobą chorującą na schizofrenię?

Nie ma idealnego scenariusza rozmowy, ale kilka zasad może okazać się pomocnych:

• mów spokojnym, wyważonym tonem, unikając krzyku i kłótni,
• staraj się zadawać proste, jasne pytania, dając czas na odpowiedź,
• unikaj wyśmiewania lub podważania przeżyć („to bzdury”, „wymyślasz”),
• skupiaj się na tym, co praktyczne („co możemy zrobić, by było Ci teraz trochę łatwiej?”),
• gdy pojawia się temat leczenia – akcentuj troskę, a nie ocenę („martwię się o Ciebie, chciałbym, żeby zobaczył Cię lekarz”).

Schizofrenia a nawroty – dlaczego wczesna reakcja ma znaczenie?

W przebiegu schizofrenii mogą pojawiać się okresy poprawy i nawrotów objawów. Wczesne zauważenie zmian (np. pogorszenia snu, narastającej podejrzliwości, wycofania, dziwnych przekonań) pozwala:

• szybciej skontaktować się z lekarzem,
• dostosować leczenie, zanim objawy bardzo się nasilą,
• czasem uniknąć hospitalizacji lub skrócić jej czas.

Dlatego tak ważne jest, aby nie przerywać leczenia samodzielnie i nie odstawiać leków bez konsultacji z psychiatrą – nawet jeśli przez dłuższy czas czujemy się lepiej.

Kiedy szukać pilnej pomocy?

Niezależnie od wcześniejszej diagnozy, pilnej pomocy psychiatrycznej lub medycznej wymagają sytuacje, gdy:

• pojawiają się myśli samobójcze lub zachowania zagrażające życiu,
• osoba jest bardzo pobudzona, agresywna lub zupełnie wycofana,
• zachowanie staje się nieprzewidywalne i potencjalnie niebezpieczne,
• bliscy mają poczucie, że nie są w stanie zapewnić bezpieczeństwa w domu.

W takich sytuacjach należy skontaktować się z lekarzem psychiatrą, zadzwonić pod numer alarmowy 112 lub zgłosić się do najbliższego szpitala (w tym szpitala psychiatrycznego / izby przyjęć).

Leczenie schizofrenii w Poznaniu – Kubiak Medic

Jeśli szukasz pomocy w związku ze schizofrenią lub innymi zaburzeniami psychotycznymi w Poznaniu, możesz skorzystać z oferty Kubiak Medic:

• sprawdź zakres pomocy w zakładce „W czym możemy Ci pomóc”,
• poznaj zespół lekarzy psychiatrów i psychologów,
• skontaktuj się z rejestracją poradni, aby umówić wizytę.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji medycznej ani nagłej pomocy w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia.