Zaburzenia psychotyczne – co to znaczy i kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Słowa „psychoza”, „zaburzenia psychotyczne”, „objawy psychotyczne” budzą często lęk – zarówno u osób, które ich doświadczają, jak i u bliskich. Jednocześnie to właśnie szybka reakcja i kontakt z lekarzem psychiatrą mają ogromne znaczenie dla dalszego przebiegu choroby i rokowania.

W tym artykule wyjaśniamy, co to są zaburzenia psychotyczne, jakie mogą dawać objawy, kiedy wymagana jest pilna pomoc psychiatryczna oraz jak wygląda leczenie i wsparcie w Poznaniu, m.in. w poradni Kubiak Medic.

Zaburzenia psychotyczne – co to znaczy?

Mówimy o zaburzeniach psychotycznych wtedy, gdy dochodzi do poważnego zaburzenia sposobu, w jaki osoba odbiera rzeczywistość i interpretuje wydarzenia. Najczęściej pojawiają się:

• urojenia – bardzo silne przekonania, które nie są zgodne z rzeczywistością (np. że ktoś nas śledzi, podsłuchuje, chce zaszkodzić),
• omamy – doświadczanie bodźców, których nie ma (np. słyszenie głosów komentujących zachowanie, rozkazujących coś zrobić),
• dezorganizacja myślenia i zachowania – wypowiedzi stają się trudne do zrozumienia, zachowania są niespójne z sytuacją,
• poważne wycofanie z kontaktu, zubożenie emocji, zaniedbywanie codziennych potrzeb.

Zaburzenia psychotyczne mogą pojawiać się w przebiegu różnych chorób, m.in. schizofrenii, zaburzeń schizoafektywnych, epizodu psychotycznego, a także w kontekście uzależnień lub ciężkiej depresji. Diagnozę stawia lekarz psychiatra na podstawie całościowego obrazu klinicznego.

Najczęstsze objawy psychotyczne – na co zwrócić uwagę?

Objawy mogą rozwijać się stopniowo (np. narastająca podejrzliwość, wycofanie, dziwne przekonania) lub pojawić się bardziej gwałtownie. Do sygnałów ostrzegawczych należą m.in.:

• przekonanie, że ktoś śledzi, podsłuchuje, „wpływa na myśli”,
• słyszenie głosów, które komentują zachowanie lub wydają polecenia,
• poczucie, że telewizja, internet, znaki na ulicy są „specjalnymi wiadomościami” tylko dla tej osoby,
• wyraźne zmiany zachowania – izolowanie się, przestanie wychodzić z domu, zaniedbywanie higieny,
• trudności z logicznym myśleniem i wypowiedzią, gubienie wątku, niespójne wypowiedzi,
• wyraźne zubożenie emocjonalne – „pusty” wyraz twarzy, brak reakcji na ważne sytuacje,
• silne pobudzenie lub przeciwnie – znaczne spowolnienie, brak reaktywności.

Często bliscy mówią, że „to już nie jest ta sama osoba” – zmienia się sposób przeżywania, kontakt, zainteresowania i codzienne funkcjonowanie.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc psychiatryczna?

W przypadku objawów psychotycznych nie warto zwlekać. Pilnej konsultacji psychiatrycznej lub często także hospitalizacji wymagają m.in. sytuacje, gdy:

• objawy pojawiają się nagle i szybko narastają,
• osoba jest bardzo pobudzona, agresywna lub całkowicie wycofana,
• przestaje dbać o podstawowe potrzeby (jedzenie, picie, higiena, sen),
• zachowanie staje się nieprzewidywalne, potencjalnie niebezpieczne,
• pojawiają się wypowiedzi sugerujące zagrożenie dla siebie lub innych.

W takich sytuacjach niezależnie od pory dnia należy skontaktować się z lekarzem psychiatrą, wezwać pogotowie ratunkowe (112) lub zgłosić się do najbliższego szpitala psychiatrycznego / izby przyjęć.

Co mogą zrobić bliscy osoby z objawami psychotycznymi?

Dla rodziny i przyjaciół kontakt z osobą doświadczającą objawów psychotycznych bywa bardzo obciążający emocjonalnie. Warto pamiętać o kilku zasadach:

• traktuj objawy poważnie – nie bagatelizuj ich jako „fanaberii”,
• rozmawiaj spokojnie, unikając krzyku, kłótni i ostrej konfrontacji,
• staraj się stworzyć bezpieczne, przewidywalne otoczenie, bez nadmiaru bodźców,
• proponuj kontakt z lekarzem, wyrażając troskę, a nie oskarżenie („martwię się o Ciebie, chciałbym, żeby zobaczył Cię lekarz”),
• jeśli uważasz, że istnieje realne zagrożenie dla zdrowia lub życia – wezwij pomoc medyczną.

Warto też pamiętać o wsparciu dla siebie – rozmowa z lekarzem, psychologiem lub udział w grupie wsparcia dla rodzin może pomóc lepiej poradzić sobie z sytuacją.

Diagnoza zaburzeń psychotycznych – jak wygląda?

Diagnozę stawia lekarz psychiatra na podstawie szczegółowego wywiadu oraz obserwacji stanu psychicznego. W procesie diagnostycznym bierze się pod uwagę m.in.:

• rodzaj i czas trwania objawów (urojenia, omamy, dezorganizacja myślenia, wycofanie),
• początek trudności – nagły czy stopniowy,
• występowanie objawów wcześniej oraz w rodzinie,
• obecność innych chorób (np. neurologicznych, internistycznych),
• ewentualne używanie substancji psychoaktywnych.

Lekarz może zlecić również dodatkowe badania (laboratoryjne, obrazowe, neurologiczne), aby wykluczyć inne przyczyny objawów i dobrać najbezpieczniejsze leczenie.

Jak leczy się zaburzenia psychotyczne?

Podstawą leczenia zaburzeń psychotycznych jest farmakoterapia dobrana przez lekarza psychiatrę. W zależności od sytuacji stosuje się m.in. leki przeciwpsychotyczne, a czasem także inne leki wspomagające.

Leczenie może odbywać się:

• w warunkach ambulatoryjnych (wizyty w poradni),
• w oddziale dziennym,
• w oddziale całodobowym – gdy wymagany jest intensywniejszy nadzór i pomoc.

Obok farmakoterapii coraz większą rolę odgrywa psychoterapia i psychoedukacja – zarówno dla osoby chorującej, jak i jej bliskich. Pomagają one lepiej zrozumieć chorobę, rozpoznawać wczesne objawy nawrotu, radzić sobie ze stresem i planować codzienne funkcjonowanie.

Rola bliskich w leczeniu i zdrowieniu

Dla wielu osób chorujących na zaburzenia psychotyczne wsparcie rodziny i bliskich jest jednym z kluczowych elementów zdrowienia. Pomóc może m.in.:

• utrzymywanie stałego kontaktu z lekarzem prowadzącym,
• zachęcanie do regularnego przyjmowania leków zgodnie z zaleceniami,
• dbanie o przewidywalny rytm dnia i spokojne otoczenie,
• zainteresowanie codziennym funkcjonowaniem osoby chorującej,
• szukanie dla siebie wsparcia – np. konsultacje z psychologiem, udział w grupach psychoedukacyjnych.

Pomoc w zaburzeniach psychotycznych w Poznaniu – Kubiak Medic

Jeśli podejrzewasz u siebie lub bliskiej osoby objawy psychotyczne i szukasz pomocy w Poznaniu, możesz skorzystać z oferty Kubiak Medic:

• zapoznaj się z zakresem wsparcia w zakładce „W czym możemy Ci pomóc”,
• poznaj zespół lekarzy psychiatrów i psychologów,
• skontaktuj się z rejestracją poradni, aby umówić wizytę.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji medycznej ani nagłej pomocy w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia.