ADHD u dorosłych – objawy, które łatwo pomylić ze stresem i wypaleniem

Wiele osób trafia na informacje o ADHD u dorosłych dopiero wtedy, gdy zaczynają szukać wyjaśnienia dla przewlekłego zmęczenia, chaosu w głowie i poczucia, że „ciągle coś jest nie tak z moją organizacją życia”. Na pierwszy rzut oka objawy mogą wyglądać jak stres, przepracowanie albo wypalenie zawodowe.

W tym artykule przyglądamy się objawom ADHD u dorosłych, które łatwo pomylić ze „zwykłym” stresem, oraz sygnałom, które mogą sugerować, że warto pomyśleć o diagnozie.

ADHD u dorosłych – krótko o tym, na czym polega

ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) kojarzy się najczęściej z „żywym dzieckiem, które nie usiedzi”. Tymczasem u dorosłych obraz bywa inny – mniej widoczna bywa nadmierna ruchliwość, a bardziej dokuczliwe są:

• trudności z koncentracją i utrzymaniem uwagi,
• problemy z organizacją zadań i czasu,
• wewnętrzny pośpiech, „szum w głowie”,
• impulsywność w decyzjach, wydatkach, relacjach.

Co ważne, ADHD nie pojawia się nagle w dorosłości. Objawy zwykle były obecne już w dzieciństwie – choć czasem były tłumaczone jako „lenistwo”, „bałaganiarstwo”, „wieczne marzycielstwo”.

Objawy ADHD, które łatwo pomylić ze stresem i wypaleniem

Poniżej opisujemy kilka obszarów, w których objawy ADHD mogą przypominać stres, przepracowanie czy wypalenie. Różnica jest taka, że przy ADHD to nie jest jednorazowy epizod, tylko powtarzający się wzorzec obecny od lat.

1. Zmęczenie, chaos i „ciągły pożar”

Osoby z ADHD często mówią o poczuciu, że całe życie wygląda jak gaszenie pożarów – wszystko „na ostatnią chwilę”, ciągłe nadrabianie zaległości, reagowanie na to, co pilne, zamiast spokojnego planowania.

To może wyglądać jak:

• przewlekłe zmęczenie,
• wrażenie, że „ciągle jestem w niedoczasie”,
• trudność z wypoczynkiem – nawet na urlopie myśli „pędzą dalej”.

Przy samym wypaleniu wzorzec ten często pojawia się po konkretnym okresie przeciążenia. Przy ADHD – jest z nami od dawna, nawet jeśli zmieniają się konteksty.

2. Problemy z koncentracją – to nie tylko „rozkojarzenie”

W ADHD trudności z uwagą polegają nie tyle na braku koncentracji w ogóle, ile na problemie z jej utrzymaniem na rzeczach mniej interesujących – przy jednoczesnej zdolności do „hiperfokusu” na tematach, które wciągają.

Może to wyglądać jak:

• czytanie tego samego akapitu kilka razy, bo myśli uciekają,
• wielozadaniowość, która bardziej przeszkadza niż pomaga,
• łatwe rozpraszanie się bodźcami (powiadomienia, dźwięki, rozmowy w tle).

Przy stresie koncentracja często pogarsza się okresowo, po odpoczynku ulega poprawie. Przy ADHD – trudności z uwagą towarzyszą nam przez większość życia.

3. Odkładanie zadań i praca „na ostatnią chwilę”

Większość osób bywa czasem prokrastynująca. U osób z ADHD to często codzienność:

• trudność z rozpoczęciem zadania, nawet jeśli jest ważne,
• robienie wszystkiego „dookoła” zamiast tego, co priorytetowe,
• nagłe „zrywy” motywacji tuż przed deadlinem.

Z zewnątrz może to wyglądać jak lenistwo lub brak odpowiedzialności. W rzeczywistości często jest to wynik trudności z planowaniem, oceną czasu i regulacją uwagi – typowych dla ADHD.

4. Impulsywność w relacjach i decyzjach

ADHD może wiązać się z impulsywnym reagowaniem – mówieniem czegoś, czego później żałujemy, szybkim podejmowaniem decyzji finansowych lub zawodowych, wchodzeniem w relacje „na pełnej prędkości”.

Przy stresie i wypaleniu impulsywność często jest epizodyczna, związana z przeciążeniem. Przy ADHD – bywa częścią szerszego wzorca funkcjonowania od lat.

5. „Wieczna walka z sobą” i poczucie bycia „gorszym/gorszą”

Dorośli z ADHD często mają za sobą lata doświadczeń, w których słyszeli, że są „bałaganiarzami”, „spóźnialskimi”, „niewykorzystującymi swojego potencjału”. To sprzyja rozwojowi obniżonej samooceny, poczucia winy i wstydu.

Nieleczone ADHD może więc współwystępować z depresją, lękiem, wypaleniem – stąd wrażenie, że „to chyba tylko stres”. Diagnoza pomaga nazwać ten wzorzec i oddzielić objawy ADHD od skutków wieloletnich doświadczeń.

ADHD a stres i wypalenie – co może pomóc odróżnić?

Poniższe pytania mogą być dla Ciebie punktem orientacyjnym (nie zastąpią profesjonalnej diagnozy):

• Czy podobne trudności miałem/miałam już w dzieciństwie lub szkole (np. z organizacją, uwagą)?
• Czy objawy pojawiają się w różnych obszarach życia – praca, dom, relacje – czy tylko w jednym konkretnym kontekście?
• Czy nawet po dłuższym odpoczynku wciąż widzę u siebie ten sam wzorzec działania?
• Czy bliscy od lat opisują mnie podobnymi określeniami (np. „chaotyczny/a”, „zawsze w biegu”, „wiecznie spóźniony/a”)?

Jeśli na wiele z tych pytań odpowiadasz „tak”, a opis ADHD u dorosłych wydaje Ci się zaskakująco trafny, warto rozważyć profesjonalną diagnozę.

Kiedy warto zgłosić się na diagnozę ADHD?

Rozważ diagnozę, jeśli:

• objawy utrudniają Ci pracę, naukę, relacje,
• mimo wysiłków wciąż masz poczucie, że „walczysz sam/a ze sobą”,
• czujesz, że Twoje trudności nie są tylko efektem ostatniego, trudnego okresu,
• odkrycie tematu ADHD u dorosłych sprawiło, że „wiele rzeczy z przeszłości układa się w całość”.

Jak wygląda sam proces diagnostyczny, opisujemy szerzej w artykule „Diagnoza ADHD u dorosłych w Poznaniu – jak wygląda krok po kroku?”.

ADHD u dorosłych w Poznaniu – pomoc w Kubiak Medic

W Kubiak Medic w Poznaniu zajmujemy się diagnostyką i leczeniem ADHD u dorosłych:

• diagnoza psychologiczna ADHD z wykorzystaniem standaryzowanych narzędzi,
• konsultacje psychiatryczne i plan leczenia,
• psychoterapia i wsparcie w nauce nowych strategii radzenia sobie na co dzień.

Więcej informacji o badaniu i cenniku znajdziesz w zakładce „W czym możemy Ci pomóc”. Możesz też zapoznać się z zespołem specjalistów i skontaktować się z rejestracją poradni, aby umówić pierwszą wizytę.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji medycznej ani psychologicznej.